Jak sprawdzić, czy telefon jest na podsłuchu? Objawy, kody i skuteczne metody

Żeby sprawdzić, czy telefon jest na podsłuchu, nie wystarczą kody ani objawy. Trzeba przejrzeć trzy miejsca: ustawienia telefonu (profile, aplikacje, przekierowania), konto Apple (urządzenia i logowania) oraz dane z telefonu, najlepiej programem, który porównuje je z bazami znanych programów szpiegujących. Podsłuchu założonego u operatora, np. policyjnego, nie da się wykryć w telefonie.

W tym poradniku wyjaśniamy, które objawy naprawdę coś znaczą, dlaczego popularne kody nie działają i jak krok po kroku sprawdzić iPhone’a. Na koniec opisujemy, kiedy warto zlecić profesjonalną analizę.

Mówiąc o podsłuchu w telefonie, ludzie mają na myśli trzy różne rzeczy:

1. Program szpiegujący w telefonie. Aplikacja albo złośliwe oprogramowanie, które przekazuje komuś wiadomości, rozmowy, zdjęcia i lokalizację. Może to być aplikacja zainstalowana przez partnera (tzw. stalkerware) albo zaawansowane narzędzie, takie jak Pegasus.
2. Dostęp do konta w chmurze. Ktoś zna Twoje hasło do konta Apple i pobiera kopie zapasowe z iCloud. W telefonie nic wtedy nie jest zainstalowane.
3. Podsłuch u operatora. Zakładają go służby w sieci komórkowej, poza telefonem.

Każdy z nich sprawdza się inaczej, a trzeciego nie da się wykryć wcale. Warto to wiedzieć, zanim zaczniesz szukać objawów.

Najczęstszym sygnałem jest zachowanie innych ludzi, a nie telefonu. Jeśli ktoś zna treść Twoich wiadomości, rozmów albo wie, gdzie byłeś, choć mu o tym nie mówiłeś, to poważny powód do sprawdzenia.

Konkretne sygnały, które możesz zweryfikować:

• nieznany profil konfiguracji albo zarządzanie urządzeniem (MDM) w ustawieniach,
• aplikacje, których nie instalowałeś, zwłaszcza Cydia albo Sileo (ślad jailbreaka),
• obce urządzenia na Twoim koncie Apple i kody logowania, o które nie prosiłeś,
• kopia zapasowa w iCloud włączona bez Twojej wiedzy,
• pomarańczowa albo zielona kropka na górze ekranu, gdy nie używasz mikrofonu ani aparatu,
• powiadomienie od Apple o ataku oprogramowania szpiegującego.

Słabe sygnały, które same niczego nie dowodzą: szybko rozładowująca się bateria, nagrzewanie się telefonu, większe zużycie danych. Najczęściej mają zwyczajne przyczyny, np. zużytą baterię albo aktualizację systemu. Z kolei trzaski, echo i pogłos w czasie rozmów to zwykle słaby zasięg albo przełączanie między stacjami sieci. Współczesny podsłuch nie wydaje żadnych dźwięków.

Nie. Kody wpisywane w klawiaturze telefonu to zapytania do sieci o przekierowania połączeń. Nie wykrywają programów szpiegujących ani podsłuchu:

• *#21# pokazuje, czy wszystkie połączenia są przekierowane na inny numer,
• *#62# pokazuje, dokąd trafiają połączenia, gdy telefon jest wyłączony albo poza zasięgiem. Zwykle jest to numer poczty głosowej operatora,
• ##002# kasuje wszystkie przekierowania,
• *#06# wyświetla numer IMEI, czyli identyfikator telefonu.

Kody mogą ujawnić jedno: przekierowanie ustawione przez kogoś innego. Wtedy ta osoba odbiera Twoje połączenia, a czasem także kody weryfikacyjne. W iPhonie sprawdzisz to też w ustawieniach aplikacji Telefon, w opcji Przekazywanie połączeń.

Te kroki zajmą Ci około 15 minut:

1. Uruchom Kontrolę bezpieczeństwa: Ustawienia > Prywatność i ochrona > Kontrola bezpieczeństwa. Zobaczysz, komu udostępniasz lokalizację i dane, i zatrzymasz udostępnianie jednym przyciskiem. Wymaga iOS 16 lub nowszego.
2. Sprawdź profile: Ustawienia > Ogólne > VPN i zarządzanie urządzeniem. Na prywatnym telefonie zwykle nie ma tu nic. Nieznany profil może dawać komuś dostęp do danych.
3. Przejrzyj urządzenia na koncie Apple: Ustawienia > [Twoje imię i nazwisko], lista urządzeń na dole. Usuń te, których nie znasz, i zmień hasło.
4. Włącz uwierzytelnianie dwupoziomowe, jeśli go nie masz. Bez niego samo hasło wystarczy, żeby pobrać Twoje dane z iCloud.
5. Sprawdź kopię zapasową w iCloud: Ustawienia > [Twoje imię i nazwisko] > iCloud. Czy to Ty ją włączyłeś?
6. Przejrzyj aplikacje w Bibliotece aplikacji i uprawnienia do mikrofonu, aparatu i lokalizacji w Ustawieniach > Prywatność i ochrona.
7. Sprawdź klawiatury: Ustawienia > Ogólne > Klawiatura > Klawiatury. Nieznana klawiatura z pełnym dostępem może zapisywać, co piszesz.
8. Zaktualizuj iOS i uruchom telefon ponownie. Aktualizacja łata luki, a restart usuwa część programów, które nie przetrwają ponownego uruchomienia.

Te kroki wykryją większość prostych metod śledzenia. Nie pokażą jednak śladów zaawansowanych programów, bo iOS nie pozwala aplikacjom zaglądać do systemu. Dlatego żaden antywirus z App Store nie przeskanuje iPhone’a tak jak komputera.

Nie. Podsłuch zakładany przez służby działa u operatora sieci komórkowej, a nie w telefonie. Europejskie normy wymagają, żeby był niewykrywalny dla rozmówców, więc nie zmienia jakości rozmowy i nie zostawia śladów w urządzeniu. Nie wykryje go żaden kod, aplikacja ani serwis. Jeśli ktoś obiecuje, że to sprawdzi, nie mówi prawdy.

Profesjonalna analiza iPhone’a opiera się na metodzie opracowanej przez Amnesty International przy badaniu infekcji Pegasusem. Z telefonu wykonuje się zaszyfrowaną kopię zapasową na komputerze, a program porównuje jej zawartość z bazami śladów znanych programów szpiegujących: adresów serwerów, nazw procesów i plików. Bazy tworzą m.in. Amnesty International i Citizen Lab.

Taka analiza wykrywa zarówno zaawansowane narzędzia, jak Pegasus i Predator, jak i aplikacje do śledzenia partnera. Ma też ograniczenia: nie rozpozna zagrożenia, którego jeszcze nie ma w bazach, i niczego nie usuwa. Dlatego wynik bez zagrożeń oznacza, że nie znaleziono śladów znanych programów szpiegujących, a nie stuprocentową gwarancję.

W AppleFix taka usługa to wykrywanie podsłuchu w iPhonie. Kopię z danymi usuwamy zaraz po analizie, a raport przekazujemy tylko osobie, która oddała telefon.

1. Nie zeruj od razu telefonu. Reset usuwa ślady, które mogą być potrzebne przy zgłoszeniu.
2. Pomyśl o bezpieczeństwie. Jeśli podejrzewasz bliską osobę, usunięcie programu może ją zaalarmować. O pomoc proś z innego, bezpiecznego urządzenia.
3. Zabezpiecz konto Apple z bezpiecznego urządzenia: zmień hasło, usuń nieznane urządzenia, włącz uwierzytelnianie dwupoziomowe.
4. Zleć analizę telefonu, jeśli podejrzenie jest poważne.
5. Zgłoś sprawę do CERT Polska (incydent.cert.pl) albo na policję.
6. Postaw system od zera, bez wgrywania starej kopii zapasowej, i zainstaluj aplikacje ponownie z App Store.

Jeśli dostaniesz od Apple powiadomienie o ataku oprogramowania szpiegującego, potraktuj je poważnie. Apple wysyła je od 2021 roku użytkownikom w ponad 150 krajach. Prawdziwość powiadomienia sprawdzisz, logując się samodzielnie na account.apple.com. Apple nigdy nie prosi w nim o kliknięcie linku ani instalację aplikacji.

• Aktualizuj iOS od razu po wydaniu nowej wersji.
• Ustaw kod dłuższy niż 4 cyfry i krótki czas automatycznej blokady. Większość aplikacji szpiegujących instaluje ktoś, kto miał telefon w rękach i znał kod.
• Włącz uwierzytelnianie dwupoziomowe i Ochronę skradzionego urządzenia (Ustawienia > Face ID i kod).
• Nie klikaj linków z nieznanych SMS-ów i wiadomości.
• Uruchamiaj telefon ponownie co kilka dni.
• Jeśli z racji zawodu możesz być celem ataku (dziennikarz, prawnik, polityk), włącz Tryb blokady: Ustawienia > Prywatność i ochrona > Tryb blokady.